Ενημέρωση: Άρθρα - “Η περιβαλλοντική διαχείριση στο δημόσιο τομέα. Τι μπορεί να γίνει;” Γράφει ο Ανδρέας Γ. Τζόβολος Οικονομολόγος, M.Sc. στη Διασφάλιση Ποιότητας, στέλεχος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους | TÜV AUSTRIA Hellas
 

Ενημέρωση

“Η περιβαλλοντική διαχείριση στο δημόσιο τομέα. Τι μπορεί να γίνει;” Γράφει ο Ανδρέας Γ. Τζόβολος Οικονομολόγος, M.Sc. στη Διασφάλιση Ποιότητας, στέλεχος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους
Άρθρα

25/04/2011

Οι οδυνηρές επιπτώσεις της αδιάκοπης εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων τους τελευταίους δύο αιώνες, αποτελούν πλέον κοινή παγκόσμια συνείδηση. Η ποιότητα της ζωής όλων μας είναι σήμερα εμφανώς υποβαθμισμένη και οι προβλέψεις των ειδικών εμφανίζονται δυσοίωνες. Προβλήματα όπως η ρύπανση της ατμόσφαιρας, η εξάντληση του όζοντος στη στρατόσφαιρα, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η ρύπανση του εδάφους και των υδάτων και η μείωση της βιοποικιλότητας, έχουν αναγάγει σε μονόδρομο επιβίωσης την ανάληψη ευθυνών και την άμεση εξεύρεση λύσεων. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα έχουν σήμερα αποκτήσει εξέχουσα θέση στις βασικές προτεραιότητες των κρατών. Είναι σαφές πια ότι η έξοδος από την κρίση απαιτεί γενικευμένη δράση, τόσο ατομική όσο και ομαδική, εθνική και παγκόσμια. Είναι αναγκαία η μελέτη, η επιλογή και η έγκαιρη εφαρμογή μέτρων για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, με τελικό στόχο την αειφόρο ανάπτυξη που θα διατηρεί τους φυσικούς πόρους ακέραιους για τις επερχόμενες γενεές. Και για την επίτευξη του στόχου αυτού, είναι επιτακτική στις παρούσες συνθήκες η επικέντρωση της προσοχής και η συνεχής βελτίωση ακόμα και των φαινομενικά πιο μικρών λεπτομερειών, ή κυρίως αυτών.

Το μερίδιο ευθύνης των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα της χώρας μας στο γενικότερο πρόβλημα είναι βέβαια πολύ μικρό σε σύγκριση με τις καταστροφικές συνέπειες που επιφέρει η λειτουργία των μεγάλων βιομηχανικών μονάδων των ισχυρών κρατών. Η γενικευμένη κινητοποίηση όμως για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του κινδύνου, επιβάλλει την ενεργοποίηση του κράτους για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τη λειτουργία του. Ο ρόλος του κράτους δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται απλά και μόνο στην τιμωρία του εκάστοτε παραβάτη και την εκ των υστέρων λήψη των αναγκαίων μέτρων θεραπείας. Οι εξελίξεις επιτάσσουν τον εντοπισμό των πηγών ρύπανσης και την εφαρμογή των κατάλληλων διορθωτικών μέτρων. Οι διεθνώς επικρατούσες τάσεις και οι επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης άλλωστε, επιβάλλουν και στη χώρα μας οργάνωση και δράση προς την κατεύθυνση αυτή.

Η αποτελεσματική εφαρμογή μιας οικολογικής πολιτικής απαιτεί την υιοθέτηση Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, δηλαδή πολύ απλά, κατάλληλο χειρισμό των δραστηριοτήτων κάθε οργανισμού οι οποίες επιβαρύνουν το περιβάλλον. Για το λόγο αυτό και κάτω από τις υφιστάμενες πιεστικές συνθήκες, αναπτύχθηκαν κατά την τελευταία εικοσαετία και εξελίχθηκαν υπό το πρίσμα της επιστημονικής έρευνας τα Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (Σ.Π.Δ.). Αποτελούν συστήματα συνολικής διαχείρισης που περιλαμβάνουν την οργανωτική διάρθρωση, τις προγραμματικές δραστηριότητες, τις υπευθυνότητες, τις πρακτικές, τις διαδικασίες, τις λειτουργίες και τους απαιτούμενους πόρους για την εξέλιξη, την εφαρμογή, την επίτευξη, την επιθεώρηση και τη διατήρηση μιας προκαθορισμένης περιβαλλοντικής πολιτικής. Σκοπός και απόρροια της εφαρμογής τους είναι ο εντοπισμός των δραστηριοτήτων κάθε οργανισμού οι οποίες έχουν ή μπορεί να έχουν κάποια επίπτωση στο περιβάλλον, η ανεύρεση και εφαρμογή των πλέον κατάλληλων διορθωτικών μέτρων και η συνεχής βελτίωση της περιβαλλοντικής του επίδοσης, ικανοποιώντας παράλληλα τις ανάγκες και τις απαιτήσεις όλων των ενδιαφερόμενων φορέων που εμπλέκονται στη διαδικασία αυτή.

Το πρότυπο ISO 14001:2004, αναπτύχθηκε μέσα από μια διεθνή διαδικασία από το Διεθνή Οργανισμό Πιστοποίησης (ISO) με κοινή συναίνεση και έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά πρότυπα για την εφαρμογή ενός Συστήματος Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Αποτελεί τη νεότερη έκδοση του ISO 14001:1996 και παρουσιάζει συμβατότητα με το ISO 9001:2008. Αναδεικνύει μια νέα προσέγγιση στην ανάπτυξη των Σ.Π.Δ., καθιερώνοντας για πρώτη φορά την προληπτική Περιβαλλοντική Διαχείριση και προσφέροντας ένα μέσο αντιμετώπισης ιδιαίτερα δυσχερών και αντιφατικών προβλημάτων σε θέματα περιβάλλοντος. Ενσωματώνει όλες τις απαιτήσεις, τις μεθόδους και τα εργαλεία που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη, εφαρμογή και διατήρηση ενός αποτελεσματικού συστήματος διαχείρισης του περιβάλλοντος. Προωθεί τις προσπάθειες για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων ενός οργανισμού στο περιβάλλον και τον έλεγχό τους, συνεισφέροντας στην εφαρμογή των εθνικών και διεθνών κανονισμών και νομοθεσιών, στον καθορισμό και την υιοθέτηση περιβαλλοντικής πολιτικής και αντικειμενικών σκοπών και στόχων για το περιβάλλον, καθώς και στην ανασκόπηση και τον έλεγχο (eco-audit) των σχετικών ενεργειών Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Τέλος, έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε μπορεί να εφαρμοστεί από κάθε οργανισμό, ανεξάρτητα από το μέγεθός του. Μια ελληνική δημόσια υπηρεσία που στεγάζεται κατά κανόνα σε πολυώροφο κτίριο κάποιας μεγάλης πόλης, δέχεται καθημερινά μεγάλο αριθμό ανθρώπων, υπαλλήλων και πολιτών. Η λειτουργία της απαιτεί τη χρήση γραφείων, μηχανολογικού εξοπλισμού, φωτοτυπικών μηχανημάτων, ηλεκτρονικών υπολογιστών, εκτυπωτών, κλιματιστικών, καλοριφέρ καθώς και κυλικείου, επιφέροντας την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων πρώτων υλών, ηλεκτρικής ενέργειας, χαρτιού και πόσιμου νερού.

Κύρια εναλλακτική επιλογή Σ.Π.Δ. που θα μπορούσε να εφαρμοσθεί σε δημόσιους οργανισμούς, είναι το EMAS (EcoManagement and Audit Scheme), το οποίο υιοθετήθηκε από την Ε.Ε. τον Ιούνιο του 1993 και πρωτολειτούργησε τον Απρίλιο του 1995. Πρόκειται για ένα κοινοτικό Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Επιθεώρησης, η υιοθέτηση του οποίου είναι εθελοντική, όταν όμως ακολουθηθεί, οι απαιτήσεις του γίνονται υποχρεωτικές. Το EMAS περιέχει απαιτήσεις για την καθιέρωση ενός Σ.Π.Δ., αλλά έχει επίσης την απαίτηση από τον οργανισμό που το εφαρμόζει να κοινοποιήσει την περιβαλλοντική του δήλωση σε σχέση με τους σκοπούς και στόχους που έχει θέσει, βελτιώνοντας τις περιβαλλοντικές του επιδόσεις και γνωστοποιώντας τη σχετική πρόοδό του στο ευρύτερο κοινό. Το ISO 14001 αποτελεί στην ουσία ένα υποσύνολο του EMAS. Η σύγχρονη διεθνής τάση κατευθύνεται στην ταυτόχρονη υιοθέτηση από τους οργανισμούς (Δημόσιους ή Ιδιωτικούς) των ακόλουθων τεσσάρων συστημάτων, έτσι ώστε αυτά να συγχωνευτούν και να συνυπάρξουν σαν ένα ενιαίο: α) Σύστημα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, β) Σύστημα Διαχείρισης Ποιότητας, γ) Σύστημα Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (Occupational Health and Safety Management Systems-OHSMS) που αφορά στη λήψη και τήρηση ενός συνόλου μέτρων για την Υγιεινή και Ασφάλεια στον εργασιακό χώρο, καθώς και δ) Σύστημα για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (Social Accountability), που υλοποιεί την υποχρέωση ενός οργανισμού να μεγιστοποιεί τις θετικές επιδράσεις του στην κοινωνία και να ελαχιστοποιεί τις αρνητικές.

Η TÜV AUSTRIA Hellas διαθέτοντας πολυμελή ομάδα πιστοποιημένων και κατάλληλα καταρτισμένων επιθεωρητών, όντας διαπιστευμένη από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.) για τις πιστοποιήσεις Συστημάτων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ISO 14001, EMAS) και τις επαληθεύσεις βιομηχανικών μονάδων και εγκαταστάσεων για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, αποτελεί τον πρωτοπόρο Οργανισμό Ελέγχου, Επιθεώρησης και Περιβαλλοντικής Πιστοποίησης στην Ελλάδα.